مفهوم حقوق و دستمزد چیست؟
منظور از حقوق و دستمزد (Payroll)، پرداخت هزینه‌ای است که به جبران فعالیت‌های کارکنان در هر موسسه یا بنگاه اقتصادی پرداخت می‌گردد. در این مطلب مفهوم، اجزا، مراحل محاسبه و نکات کلیدی آن را مرور میکنیم.
نرم‌افزار حقوق و دستمزد پیوستدرخواست دمو رایگانمفهوم حقوق و دستمزد چیست؟
منظور از حقوق و دستمزد (Payroll) پرداخت هزینه‌ای است که به جبران فعالیت‌های کارکنان در هر موسسه یا بنگاه اقتصادی پرداخت می‌گردد. هزینه حقوق و دستمزد بیانگر سهم نیروی کار در تولید محصولات یا ارائه خدمات است و به عنوان یکی از عوامل بهای تمام‌شده، مستلزم اندازه‌گیری، کنترل و تجزیه و تحلیل مستمر می‌باشد.
البته منظور از حقوق، مبلغ ریالی و جنبه‌های مادی جبران‌سازی بوده و بدیهی است که جنبه‌های انگیزشی نیز از اهمیت خاص خود برخوردار است که خارج از مفهوم حقوق و دستمزد قرار دارد.
تفاوت حقوق و دستمزد
نکته قابل توجه اینکه دو واژه‌ی «حقوق» و «دستمزد» از نظر مبنای محاسبه و گروه دریافت‌کننده با هم تفاوت دارند:
مبنای ساعتی
پرداختی است که مبنای محاسبه آن ساعت است و شیوه پرداخت به کارگران می‌باشد.
مبنای ماهانه
پرداخت‌هایی است که ماهانه محاسبه و پرداخت می‌گردد و نوعاً مربوط به پرداخت کارمندان می‌باشد.
اجزای حقوق: مزایا و کسورات
حقوق تخصیصی برای هر کارمند شامل مزایا و کسورات می‌باشد.
آنچه به حقوق اضافه می‌شود
مزایا را می‌توان در مواردی همچون موارد زیر نام برد و غیره:
- حقوق مبنا
- فوق‌العاده شغل
- عائله‌مندی
- فوق‌العاده محل خدمت
- فوق‌العاده جذب
آنچه از حقوق کسر می‌شود
موارد کسور نیز می‌تواند شامل موارد زیر و غیره باشد:
- مالیات
- بیمه عمر
- بیمه حقوق ۲۷ درصد
- بازنشستگی
- وام صندوق
نمونه‌ی ساده‌ی فیش حقوقی
رابطه‌ی کلی: «حقوق خالص = مزایا (شامل حقوق مبنا) − کسورات». نمودار زیر یک نمونه‌ی فرضی را نشان می‌دهد.
اعداد فرضی و صرفاً برای توضیح مفهوم هستند.
مراحل محاسبه‌ی حقوق و دستمزد
- جمع‌آوری اطلاعات کارکرد: حضور و غیاب، مرخصی و اضافه‌کار هر فرد.
- محاسبه‌ی حقوق و مزایا: حقوق مبنا و فوق‌العاده‌ها بر اساس حکم کارگزینی.
- محاسبه‌ی کسورات: مالیات، بیمه، بازنشستگی و اقساط وام.
- صدور فیش و پرداخت: تهیه‌ی فیش حقوقی و پرداخت به کارکنان.
- ثبت سند حسابداری و گزارش‌گیری: ثبت هزینه و تهیه‌ی گزارش‌های مدیریتی.
سوالات متداول
تفاوت حقوق و دستمزد چیست؟
دستمزد مبنای ساعتی دارد و معمولاً به کارگران پرداخت می‌شود؛ حقوق ماهانه محاسبه و پرداخت می‌گردد و نوعاً مربوط به کارمندان است.
حقوق و دستمزد شامل چه مواردی است؟
حقوق هر کارمند شامل مزایا (مانند حقوق مبنا، فوق‌العاده شغل، عائله‌مندی، فوق‌العاده محل خدمت و فوق‌العاده جذب) و کسورات (مانند مالیات، بیمه، بازنشستگی و وام صندوق) است.
چرا هزینه حقوق و دستمزد باید کنترل شود؟
این هزینه سهم نیروی کار در تولید محصولات یا ارائه خدمات را نشان می‌دهد و یکی از عوامل بهای تمام‌شده است؛ بنابراین نیازمند اندازه‌گیری، کنترل و تحلیل مستمر است.
آیا جنبه‌های انگیزشی جزو حقوق و دستمزد است؟
خیر؛ منظور از حقوق، مبلغ ریالی و جنبه‌های مادی جبران‌سازی است و جنبه‌های انگیزشی خارج از این مفهوم قرار دارد.
محاسبه‌ی حقوق و دستمزد را به نرم‌افزار بسپارید
نرم‌افزار حقوق و دستمزد پیوست، محاسبه‌ی مزایا و کسورات را در یک بستر یکپارچه با سایر سیستم‌های منابع انسانی و مالی انجام می‌دهد. برای دیدن آن در سازمان خودتان، دمو بگیرید.
