فصول هزینه چیست و شامل چه مواردی است؟
🔹 فصول هزینه چیست؟
در نظام بودجه‌ریزی کشور، دولت برای اجرای برنامه‌ها و اداره امور خود، بودجه را در قالب اعتبارات بین دستگاه‌های مختلف توزیع می‌کند. برای شفافیت و نظم بیشتر، این اعتبارات به بخش‌هایی به نام فصل‌های هزینه تقسیم می‌شوند.
هر فصل هزینه نوع خاصی از خرج یا سرمایه‌گذاری را نشان می‌دهد؛ به زبان ساده، مشخص می‌کند بودجه دقیقاً در چه زمینه‌ای خرج می‌شود — مثل پرداخت حقوق کارکنان، خرید کالا و خدمات، یا ساخت ساختمان‌های دولتی.
این تقسیم‌بندی باعث می‌شود که ردیابی و کنترل هزینه‌ها آسان‌تر شود و دولت بتواند عملکرد مالی خود را در بخش‌های مختلف به‌طور دقیق بررسی کند.
🔹 تقسیم‌بندی کلی اعتبارات در بودجه
به‌طور کلی، اعتبارات دولتی به دو بخش اصلی تقسیم می‌شوند:
اعتبارات هزینه‌ای (جاری):
این بخش شامل هزینه‌هایی است که برای اداره‌ی امور روزمره‌ی دستگاه‌های دولتی پرداخت می‌شود.
مانند: حقوق کارکنان، هزینه‌ی خدمات و کالاها، کمک‌های بلاعوض، یارانه‌ها و رفاه اجتماعی.
هدف این اعتبارات، حفظ و ادامه‌ی فعالیت‌های جاری دستگاه‌هاست، نه ایجاد دارایی جدید.
اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای:
این بخش مربوط به هزینه‌هایی است که برای ایجاد، توسعه یا خرید دارایی‌های ثابت و سرمایه‌ای انجام می‌شود.
مانند: ساخت ساختمان‌های دولتی، خرید زمین، تجهیزات و ماشین‌آلات، یا اجرای طرح‌های عمرانی. هدف از این اعتبارات، سرمایه‌گذاری بلندمدت و توسعه زیرساخت‌های کشور است.
🔹 فصول هزینه به تفکیک دو نوع اعتبار
| شماره فصل | در اعتبارات هزینه‌ای | در اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای |
|---|---|---|
| فصل اول | جبران خدمات کارکنان | ساختمان و مستحدثات |
| فصل دوم | استفاده از کالا و خدمات | ماشین‌آلات |
| فصل سوم | هزینه اموال و دارایی | سایر دارایی‌های ثابت |
| فصل چهارم | یارانه | افزایش موجودی انبار |
| فصل پنجم | کمک‌های بلاعوض | اقلام گران‌بها |
| فصل ششم | رفاه اجتماعی | زمین |
| فصل هفتم | سایر هزینه‌ها | حق‌الزحمه کارکنان طرح |
